Shanghai Literature & Art Publishing House: ένας κινεζικός εκδοτικός οίκος ανοιχτός στον κόσμο

*Με αφορμή την Κίνα ως τιμώμενη χώρα στην 7η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (22-25 Απριλίου), το ΕΚΕΒΙ φιλοξενεί στις στήλες του ιστολογίου του τον Αλέξη Σταμάτη, προσκεκλημένο αυτόν τον μήνα στην Κίνα από την Εταιρεία Συγγραφέων της Σανγκάης, για να μας δίνει τις εντυπώσεις του – το «άρωμα» του κινεζικού εκδοτικού γίγνεσθαι.

Shanghai Literature & Art Publishing House: ένας κινεζικός εκδοτικός οίκος ανοιχτός στον κόσμο
alexis lecture
Πρόσφατα, στο πλαίσιο του προγράμματος Writers in residence στο οποίο συμμετέχω, καλεσμένος από την Ένωση Συγγραφέων της Σαγκάης, έκανα μια επίσκεψη σ’ έναν από τους πιο σημαντικούς εκδοτικούς οίκους της πόλης, στον Shanghai Literature & Art Publishing House. Πρόκειται για έναν πολύ γνωστό εκδοτικό οργανισμό ο οποίος έχει το πρόσθετο ατού ότι εξειδικεύεται στη μετάφραση ξένης λογοτεχνίας στα κινεζικά.

Η επίσκεψη περιελάμβανε μια συνάντηση με τα κεντρικά στελέχη του οίκου Wei Xin-hong, Hai Lihong και Cao Yuan Yong, (ο τελευταίος μιλάει καλά αγγλικά) η οποία κράτησε… 2,5 ώρες, και συνεχίστηκε με ένα τρίωρο γεύμα, με βασικό άξονα συζήτησης το λογοτεχνικό τοπίο της Κίνας και τη σχέση του με τον υπόλοιπο κόσμο.

Ο εκδοτικός οίκος

Το κτήριο των εκδόσεων βρίσκεται στη «Γαλλική Ζώνη» στην οδό Shaoxing, έναν στιλάτο δρόμο γεμάτο εκδοτικούς οίκους και λογοτεχνικά καφέ. Ο οίκος Shanghai Literature & Art Publishing House ιδρύθηκε το 1952, ενώ εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα εκδίδει σύγχρονη κινεζική λογοτεχνία (μυθιστορήματα, διηγήματα, δοκίμια και ποίηση). Εκείνο, ωστόσο, που τον διαφοροποιεί από τις άλλες τοπικές εκδοτικές επιχειρήσεις είναι η ισχυρή του εξωστρέφεια και το γεγονός ότι έχει μεγάλη παράδοση στη δημοσίευση ξένης λογοτεχνίας.

Η επιχείρηση, συνολικά, εκδίδει περί τα 300 βιβλία κάθε χρόνο. Στη λίστα τους υπάρχουν και σημαντικά κινεζικά μπεστ σέλερ όπως το «Αδέρφια» του Yu Hua που έχει πουλήσει 1.100.000 αντίτυπα μέσα σε 2 χρόνια. Ο περσινός τους τζίρος ηταν 1 δις. RMB (κάπου 100 εκ. ευρώ). Οι περισσότεροι σημαντικοί Κινέζοι συγγραφείς πρωτοδημοσίευσαν εδώ. Ο οίκος συμμετέχει ενεργά σε σημαντικές διεθνείς εκθέσεις βιβλίου όπως της Φρανκφούρτης και του Λονδίνου, αλλά και σε εκθέσεις στην Αμερική, την Αυστραλία και την Ιαπωνία.

Στο εσωτερικό του κτηρίου, μάλιστα, λειτουργεί το πρώτο λογοτεχνικό καφενείο που ιδρύθηκε στην Κίνα στο οποίο γίνονται και εκδηλώσεις, παρουσιάσεις βιβλίων και ομιλίες.

Το λογοτεχνικό τοπίο της Κίνας

Κύριος ομιλητής ήταν ο Deputy editor in Chief και Editor in Chief of Fiction World, ο κύριος Wei Xin-hong, ο οποίος με τη βοήθεια ενός μεταφραστή, μας έκανε μια σφαιρική παρουσίαση του εκδοτικού χώρου. Στην Κίνα, λοιπόν, εκδίδονται… 250.000 τίτλοι ετησίως, αριθμός που αποτελεί το 1/5 της παγκόσμιας βιβλοπαραγωγής! Αντιλαμβάνεστε λοιπόν για τι μεγέθη μιλάμε. Κατά την άποψή του όμως, η βιβλιαγορά της χώρας χρειάζεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερο δυναμισμό, μια και από αυτό το νούμερο επανεκδίδονται ετησίως μόνον 30.000 βιβλία. Η αγορά δηλαδή χαρακτηρίζεται από μια αστάθεια, η οποία ωστόσο είναι αναπόφευκτη, μια και οι ραγδαίες αλλαγές σε όλους τους κοινωνικοοικονομικούς τομείς της κινεζικής κοινωνίας, σε μια χώρα που όλα τρέχουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, δεν μπορούν να προβλεφθούν εύκολα, κάτι που έχει αντίκτυπο και στον χώρο του βιβλίου.

Εστιάζοντας στη λογοτεχνία, ενημερωθήκαμε για τη νέα γενιά των Κινέζων συγγραφέων. Μιλάμε για συγγραφείς γεννημένους μετά το τέλος της Πολιτιστικής Επανάστασης, οι οποίοι χωρίς μνήμες από μια δύσκολη εποχή, έχουν προσδώσει έναν νέο αέρα στη λογοτεχνία της χώρας. Όπως και οι Ευρωπαίοι συγγραφείς που γεννηθήκαν μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, έτσι και οι μετα-Π.Ε. γηγενείς συγγραφείς, διαφοροποιούνται από την παλιά γενιά τόσο θεματικά όσο και στιλιστικά.

Στο λογοτεχνικό τοπίο της Κίνας υπάρχει ένας σαφής διαχωρισμός ως προς τη στόχευση. Από τη μια έχουμε συγγραφείς που δεν γράφουν για «να πουλήσουν», αλλά ακολουθούν το λογοτεχνικό τους ένστικτο εκφράζοντας τις απόψεις τους για την κοινωνία, και από την άλλη εκείνοι που γράφουν έχοντας το βλέμμα (και την πένα) στραμμένη προς στην Αγορά. Κατά τον κύριο Wei Xin-hong, και οι δύο αυτές τάσεις έχουν τη σημασία και την αξία τους, μια και η μια ουσιαστικά χρηματοδοτεί την άλλη. Οι δυο τάσεις είναι σαφώς διαχωρισμένες και μάλιστα έχουν και ονομασίες: «Αμιγής Λογοτεχνία» και «Λογοτεχνία τη Αγοράς». Εννοείται ότι η καρδιά του συνομιλητή μας βρίσκεται στην πρώτη.

Στην Κίνα κάθε χρόνο εκδίδονται 1.100 ξένοι τίτλοι από περίπου 30 χώρες, εκ των οποίων το 70% αφορά πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς. Από αυτά τα βιβλία το 25% ανήκει στην «Αμιγή Λογοτεχνία» και το υπόλοιπο στη «Λογοτεχνία τη Αγοράς». Ωστόσο, τα μίντια δείχνουν περισσότερο ενδιαφέρον για την «Αμιγή Λογοτεχνία».

Η ανάγκη για επικοινωνία

Εκείνο όμως που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν η εμφανέστατη διάθεση των ανθρώπων του εκδοτικού οίκου για «άνοιγμα» και διεθνή επικοινωνία. Τα τελευταία χρόνια, τους Κινέζους απασχολούν ολοένα και περισσότερο όσα συμβαίνουν εκτός συνόρων. Για να ξεπεραστούν οι ιδέες της Πολιτιστικής Επανάστασης χρειάστηκαν 15 χρόνια, ενώ τα τελευταία 15 η κινεζική κοινωνία προσπαθεί να συντονιστεί με τις ραγδαίες αλλαγές που έχει επιφέρει μια καταιγιστική ανάπτυξη, η οποία, πέρα του εκθετικής κλίμακας οικονομικού «μπουμ», έχει αποτέλεσμα την ανάγκη της χώρας να χτίσει εκτός από οικονομικές και πολιτιστικές γέφυρες με ολόκληρο τον πλανήτη.

Το Διαδίκτυο, οι επικοινωνίες, το ταξίδι, οι δυνατότητες επαφής της Κίνας με τον υπόλοιπο κόσμο, άλλαξαν το τοπίο και δημιούργησαν νέα δεδομένα στη βιομηχανία του βιβλίου. Η Κίνα ανοίγεται στον κόσμο και ο κόσμος στην Κίνα. Και το πιο σπουδαίο, οι αναγνώστες διψούν για βιβλία που μιλούν για όσα συμβαίνουν σε άλλες χώρες.

Οι Κινέζοι αναγνώστες ενδιαφέρονται ολοένα και περισσότερο για την ξένη λογοτεχνία, κυρίως για μυθιστορήματα και ποίηση. Όσο κι αν η καθημερινή τους κουλτούρα -με τα Μακ Ντοναλτς και την Κόκα Κόλα- είναι επηρεασμένη από τα αμερικανικά πρότυπα, ως αναγνώστες εκτιμούν περισσότερο την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, παρά εκείνη των ΗΠΑ, μια και θεωρούν την Ευρώπη ως λίκνο του πολιτισμού και της τέχνης.

Ειδικά για την Ελλάδα υπάρχει ο θαυμασμός για το σπουδαίο παρελθόν της, αλλά ταυτόχρονα και η ανάγκη να γνωρίσουν τι συμβαίνει σήμερα στη χώρα μας. Αστειευόμενος είπε ότι εκείνος που ξέρει καλά για τη σημερινή Ελλάδα είναι ότι κερδίσαμε το Euro 2004, κι αυτό δεν φτάνει! Θέλουν να μας γνωρίσουν καλύτερα και, άραγε, ποιος ο ουσιαστικότερος τρόπος παρά μέσα από τη λογοτεχνία… Ξέρουν για μας αλλά δεν ξέρουν όσα θέλουν.

Όσο για τα διεθνή ευπώλητα, εδώ ο «Χάρι Πότερ» έχει πουλήσει 1 εκατομμύριο αντίτυπα -κυρίως λόγω της πλοκής του που συναρπάζει τους εφήβους παρά λόγω της κέλτικης παράδοσης που μεταφέρει-, ενώ ο «Κώδικας Ντα Βίντσι» έχει πουλήσει στην Κίνα 1,5 εκατομμύρια αντίτυπα από τα συνολικά 4 εκατομμύρια που έχουν διατεθεί παγκοσμίως.

Μετάφραση

Ξένη λογοτεχνία σημαίνει βεβαία και μετάφραση, και αυτό είναι ένα θέμα που δημιουργεί αρκετές δυσκολίες. Στην Κίνα υπάρχει μια παράδοση για «εξατομικευμένους» μεταφραστές, επαγγελματίες δηλαδή που αναλαμβάνουν τα έργα ενός και μόνον ξένου συγγραφεα, συνήθως κλασικού. Ο μεταφραστής του Τολστόι λόγου χάρη δούλευε επί 20 χρόνια τα έργα του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα.

Εάν δεχτούν να εκδώσουν ένα βιβλίο τότε υπάρχουν δυο δυνατότητες: Είτε να προτείνει ο συγγραφέας έναν δικό του μεταφραστή, είτε να αναθέσουν οι ίδιοι τη μετάφραση σε κάποιον.

Μια καλή ευκαιρία

Το κλίμα της συνάντησης ηταν εξαιρετικό, οι άνθρωποι του εκδοτικού οίκου ηταν άριστα ενημερωμένοι για το τι συμβαίνει στην παγκόσμια λογοτεχνία και η αίσθηση που εισέπραξα είναι ότι είναι πολύ ανοιχτοί στην προοπτική έκδοσης ελληνικών βιβλίων, όχι μόνον ιστορικών η κοινωνικών μελετών, δοκιμιών ή ταξιδιωτικών, αλλά και έργων συγχρόνων Ελλήνων συγγραφέων που μιλούν είτε για την Ελλάδα του σήμερα είτε για τον κόσμο.

Εκείνο που έχει σημασία είναι πως δεν υπάρχει προκατάληψη απέναντι στις ξένες χώρες και τις λογοτεχνίες τους. Σε αυτή την κατεύθυνση κατάλαβα πως οι άνθρωποι του οίκου έχουν τη σημαντική υποστήριξη της κυβέρνησης. Σε αυτόν τον νέο, ανοιχτό κόσμο με την ανάδυση της Ασίας, και ειδικά της Κίνας, να είναι το φαινόμενο που θα στιγματίσει την εξέλιξη τη πρώτου μισού του νέου αιώνα, είναι σημαντικό να ξέρουμε πως εκ μέρους τους υπάρχει δίψα για επικοινωνία.

Εκείνοι είναι που μας καλούν. Κι εμείς πρέπει όχι μόνο να αποδεχτούμε και να ανταποδώσουμε την πρόσκληση, αλλά να είμαστε συνεπείς στο ραντεβού μας με το μέλλον, το οποίο φαίνεται πως πρόκειται να παιχτεί επί κινεζικού εδάφους…

Σαγκάη 18 Σεπτεμβρίου 2009

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΙΚΟΥ ΟΙΚΟΥ
Shanghai Literature and Art Publishing House

Address: 74 Shaoxing Road, Shanghai, P.R. China
Zip Code: 200020
Tel: 0086-21-64336243
Fax: 0086-21-64740676
Licensor: Hai Lihong
E-mail: dazhongruanjian@hotmail.com

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Χωρίς κατηγορία

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: