Message in a bottle (2)

Σκεφτόμουν έντονα εχθές, επ’ αφορμή του σχολίου που έκανε στα γραφόμενα μου ο ή η thita22, την παλιά, γνωστή μεταφορά για τον προορισμό του έργου, την μποτίλια στο πέλαγος και το ό,τι ο κάθε δημιουργός δεν γνωρίζει σε ποιον και αν, αυτό θα φθάσει κάπου. Αν, όμως, φθάσει, δεν θα ήταν άδικο να μην πληροφορηθεί την ανταπόκριση, ή τη συγκίνηση που δημιούργησε ή μήπως αυτό δεν αφορά τη δημιουργική του διαδικασία. Μήπως ο γράφων ή η γράφουσα θα πρέπει να κρύβονται κάπου, σε κάποιον ελεφάντινο πύργο, απερίσπαστοι, αδιάφορο για το που πάνε και το τι προκαλούν οι μποτίλιες με τα μηνύματά τους Βέβαια όλα αυτά τα υποθετικά ερωτήματα βασάνιζαν τους συγγραφείς του προηγούμενου και του προπροηγούμενου αιώνα. Στην εποχή μας, της υπερέκθεσης, είναι ιδιαίτερα εύκολο να επικοινωνήσει κανείς μαζί τους, καθώς σε κάθε ιστολόγιο ή μπλογκ υπάρχει στη γωνία το Contact me, και ο αναγνώστης με ερωτήματα και απορίες δεν έχει παρά να δοκιμάσει την τύχη του. Συνήθως θα εκπλαγεί ευχάριστα, οι συγγραφείς όχι μόνο απαντούν, αλλά ενθαρρύνουν αυτού του είδους την επικοινωνία, λες και αυτό περίμεναν: τον έξω κόσμο να τους χτυπήσει την πόρτα, την πραγματικότητα να τους αναγνωρίσει.
Και φυσικά υπάρχουν πολλές εξηγήσεις για αυτή την «προθυμία».
Η γραφή είναι μια ιδιαίτερα μοναχική ενασχόληση. Ο συγγραφέας παλεύει για ώρες, μήνες, χρόνια με τη λευκή σελίδα ή την κενή οθόνη. Μέχρι να ολοκληρωθεί το έργο του, εκδοθεί και φθάσει στους αναγνώστες, συνήθως μεσολαβεί ένα αρκετά μεγάλο διάστημα. Μέσα σε αυτό ούτε κι εκείνος πια παραμένει το ίδιο πρόσωπο με το πρόσωπο που ξεκίνησε να γράφει το βιβλίο. Ίσως αυτός να είναι ο λόγος που σε κάποιες συνεντεύξεις οι απαντήσεις που μας δίνουν είναι ελάχιστα διαφωτιστικές για τα βιβλία που έγραψαν οι ίδιοι.

Ο Μισέλ Φέιμπερ όχι μόνο απάντησε στους αναγνώστες του, αλλά έγραψε, κατά δική του ομολογία, και μια σειρά διηγημάτων για να ικανοποιήσει τις επιθυμίες τους. Ενώ είχε ήδη αποδεχτεί το τέλος του βιβλίου, υποχώρησε καθώς λέει στις εκκλήσεις και μας «πρόσφερε» κάποια επιπλέον επεισόδια. Σύντομα επεισόδια. Καθόλου χορταστικά. «Σφιχτά» και περιεκτικά διηγήματα, στο είδος όπου ο συγγραφέας είναι κατά τη γνώμη μου στο φόρτε του. Μετά τις 600 τόσες σελίδες του «Άλικου και του Λευκού» μας δίνει ψίχουλα, είπε μια φίλη, φανατική αναγνώστρια του. Μόνο εφτά διηγήματα σε 154 σελίδες.
Η απογοήτευση της με έβαλε σε σκέψεις και ίσως και να μου έδωσε και μια ερμηνεία για την προτίμηση των πολυσέλιδων μυθιστορημάτων, των «τούβλων» από μεγάλη μερίδα αναγνωστών. Άνθρωποι που δεν έχουν χρόνο και είναι ιδιαίτερα απασχολημένοι, πού βρίσκουν άραγε το χρόνο να διαβάσουν αυτές τις 600 και 700 σελίδες και μάλιστα όχι κατά την περίοδο των διακοπών; Γιατί δεν προτιμούν τη σύντομη φόρμα;

Πάντα πίστευα πως η ανάγνωση είναι σχέση και μάλιστα στενή. Οι σχέσεις στην εποχή μας περνούν κρίση, ιδιαίτερα οι μακροχρόνιες. Ο αναγνώστης ή η αναγνώστρια ενός πολυσέλιδου βιβλίου έχει την ευκαιρία να δημιουργήσει μια «μακροχρόνια» εθιστική σχέση, ενώ ο αναγνώστης διηγημάτων αφήνεται στη χίμαιρα ενός σύντομου ειδυλλίου.

Για να επανέλθω στο προηγούμενο θέμα, διάβαζα πρόσφατα σε ένα άρθρο του Ben Yagoda στους ΝΥTimes με τίτλο The Perils of Contact me, όπου και ανέλυε τη σχέση συγγραφέα με αναγνώστη μέσα από τη μεταξύ τους αλληλογραφία. Με πλήθος αναφορές σε μαρτυρίες γνωστών συγγραφέων υποστήριζε πως οι συγγραφείς όχι μόνο δεν επιζητούν την απομόνωση και την απερίσπαστη αφοσίωση και προσοχή στο έργο τους, αλλά έχουν ανάγκη την επικοινωνία, περιμένουν το μήνυμα από το «πέλαγος», τον ήχο του ανοίγματος της μποτίλιας τους.
Κάποτε οι συγγραφείς διέθεταν έναν μύθο, εμφανίζονταν σπάνια, οι αναγνώστες αγνοούσαν το πρόσωπό τους, έγραφαν με ψευδώνυμο και μια αύρα μυστηρίου υπήρχε γύρω από το όνομά τους. Σήμερα που το δίπολο συγγραφέας – αναγνώστης τείνει -λόγω της αχαλίνωτης χρήσης της τεχνολογίας και του Contact me- να καταργηθεί, προβάλλει επιτακτική η ανάγκη του επαναπροσδιορισμού του θεσμικού του ρόλου.
Αν και κατά τη γνώμη μου, συγγραφέας-αναγνώστης, είναι δύο ιδιότητες που στεγάζονται στην ίδια όψη του νομίσματος, καθώς, τα Βιβλία γράφουν τα Βιβλία και οι πλέον φανατικοί αναγνώστες, ήταν παραδοσιακά οι ίδιοι οι συγγραφείς. Τώρα το τι βρίσκεται στην Άλλη όψη του νομίσματος, αλλά και ποιο είναι το νόμισμα, αυτό είναι θέμα άλλης, ίσως επόμενης, συζήτησης.

Advertisements

6 thoughts on “Message in a bottle (2)

  1. Βρίσκω τον παραλληλισμό των βιβλίων «τούβλων» με τις μακροχρόνιες σχέσεις ιδιαίτερα εύστοχο. Δηλαδή οι αναγνώστες σήμερα αναζητούν την ποιότητα, την λήθη. Τι γίνεται, όμως, με την ποιότητα;

  2. Είναι σαν εμάς?

    Η επικοινωνία τελικά είναι ζητούμενο.
    Και γιά την Αργυρώ Μαντόγλου, και γιά
    πολλούς άλλους συγγραφείς -σύμφωνα με τις αναφορές της- και προφανώς γιά εμάς τους «κοινούς θνητούς».

    Αναρωτιέμαι όμως, ζητάμε την «ίδια» επικοινωνία?Εχουμε να καλύψουμε ίδιες ανάγκες ή μήπως τελικά οι ανάγκες επικοινωνίας του συγγραφέα κυρίως
    στρέφονται γύρω από την τέχνη του?

    Μπορεί άραγε ο συγγραφέας (και γενικό-
    τερα ο καλλιτέχνης) να ζεί σαν εμάς?
    Μπορεί να «μπεί» στις σχέσεις του (φιλι-κές-ερωτικές κυρίως, αλλά και κοινωνι-κές, επαγγελματικές), να δώσει και να πάρει, ή στο πίσω μέρος του μυαλού του η τέχνη του είναι πριν και πάνω απ’ όλα?(όχι από επιλογή αλλά από μία ανάγκη εσωτερική)

    Ισως πάλι αυτό να είναι και το κόστος που πληρώνει γιά το χάρισμα που έχει.

    Υ.Γ. Κυρία Μαντόγλου, κρίνοντας έστω
    από μία μικρή σας φωτογραφία, φαίνε-σθε ιδιαίτερα γοητευτική γυναίκα.
    (Ελπίζω να μην εκλάβετε το παραπάνω
    ως …σεξιστικό υπονοούμενο, μιά και στην εποχή μας, εκφράσεις της ανθρώ-πινης φύσης όπως η φιλοφρόνηση ή το φλέρτ, έφτασαν να θεωρούνται …σεξι-σμός, σεξουαλική παρενόχληση και άλλα
    τέτοια φαιδρά!!!

  3. η σωστη έκφραση είναι «εξ αφορμής» (βλ λεξικο μπαμπινιώτη, σελ.328).

  4. Το νόμισμα είναι κάλπικο κυρία Μαντόγλου και ίσως θα έπρεπε να αντικατασταθεί από το „βιβλίο της άμμου“, καθώς όχι μόνο ο συγγραφέας, με τις πολλές περσόνες που κουβαλάει μέσα του, καλείται από εσωτερική του ανάγκη να επικοινωνήσει με τις πολλές περσόνες του αναγνώστη, αλλά και ο αναγνώστης καλείται να σπάσει τα δεσμά της παθητικότητας που εμπεριέχει η μονομερής αφήγηση, πληρώνοντας την „επικοινωνία“ αυτή στην καθημερινότητα του. Η σχέση συγγραφέα αναγνώστη, πέρα από την πολυπλοκότητα της, δεν είναι δυστυχώς αμφίδρομη, λόγω της φύσης της.

    Καλημέρα σας
    DG

  5. παντως που φτασαμε,εννοω για το τελευταιο σχολιο του φιλιππου,3 γραμμες το κοπλιμεντο και 8 η διακαιολογηση-απολογ-ιση!!!!!!!δεν το βρισκω ουτε κακο ουτε σεξιστικο το να πεις σε μια γυναικα,σ εναν ανθρωπο γενικότερα μια καλη κουβεντα χωρις κανενα λογο και καμια δικαιολογια….φαινομενο καιρων επισης…?ποιος ξερει….?ή απλα : αντρες….?!(περισσοτερο παντως σεξιστικη βρισκω την αποψη αρκετων-γενικα μιλαω-το οτι δεν συναδει μια εξυπνη γυναικα σκεπτομενη να ειναι και γοητευτικη και ομορφη,που εκδηλωνεται συνηθως με καποιας φυσεως ξαφνιασματος όταν γινεται μια τετοια διαπιστωση).
    Παντως συμφωνω και ως προς τη γοητευτικότητα της κ. Μαντόγλου και ως προς τον τροπο γραφης και κυριως σκεψης που ειναι εκτος απο αμεσος εκφραστικος ενδοσκοπικός (αναλογα για τον καθένα), και απλος και κατανοητος,που νομιζω είναι ζητουμενο.
    Οπως επισης νομιζω οτι ζητουμενο (και δυστυχως καλα κρυμμενο) οχι μονο των συγγραφεων και καλλιτεχνων γενικότερα, του καθενα μας ειναι να είναι κάθε στιγμή του όλες οι ηλικίες του, και να παψει αυτο να ειναι επίπονο…εκει ισως ειναι τελικα το μυστικο,το νοημα,η ευτυχια,η ουσια της ζωης…
    Εξαλλου (καπου το χω διαβασει δε θυμαμαι που) τεχνη ειναι η τεχνικη της επικοινωνιας, οποτε σιγουρα υπαρχει η επικοινωνια συγγραφεως αναγνωστη(ασχέτως του contact me) Εγω παντως ως αναγνωστρια-συγγραφεας(συμφωνα με την προσεγγιση της κ Μαντογλου) το νιωθω και ας μη εχω «contact» με κανεναν απο τους συγγραφεις που εχω διαβασει (καποιοι μαλιστα εκ των οποιων ειναι ουτως η αλλως σε αλλη διασταση-καταλαβαινετε τι εννοω!-) παρ αυτα εχω νιωσει αυτην την επικοινωνια -και οχι με κανα pchycic!!!!!!-διαβαζοντας το εργο τους και ισα ισα τους εχω νιωσει ανθρωπους με ανησυχιες,καποιες μαλιστα σαν τι δικες μου ισως,που απλα τολμησαν και αποτυπωσαν σε λεξεις τις σκεψεις τους.Ουτε αβατο εχω νιωσει,ουτε αποσταση , ουτε κατι αλλο που να μου βαζει τους συγγραφεις και τους καλλιτεχνες σε καποια αλλη κατασταση «μη θνητοτητας», αυτο ειναι χαρακτηριστικό του εργου που παράγουν.
    αυτα εν ολιγοις

  6. Σήμερα ανακάλυψα τούτη τη γωνιά,
    μες τη σιγαλιά της νύχτας και είναι υπέροχη.Ενα μόνο σχόλιο θα κάνω για τώρα.Απλό κατ΄εμένα .
    Κανείς δεν γράφει για τον εαυτό του.
    Για το κοινό ,τους αναγνώστες γράφει.
    Το κοινό δίνει τη δύναμη να γράψεις .
    Η χαρά που ένοιωσα οταν αντιγράψανε και επικολήσανε κειμενό μου {χωρίς να ξέρουν οτι ειναι δικό μου ] δεν περιγράφεται.Τόσα χρόνια μετά οταν
    σε ρωτάνε …Αλήθεια αυτο δικό σου είναι ? εκεί σωπαίνεις..Το μήνυμα εχει αποδέκτη πάντα ..η απάντηση αργεί.
    Ισως γιατί μπρεί να είναι και αυτονόητη..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: