Κριτική του «θεματικού μυθιστορήματος» (4)

Αν παρατηρήσουμε τη σωρεία της σύγχρονης μυθιστορηματικής παραγωγής, θα διαπιστώσουμε πως κυριαρχεί σήμερα στις αναγνωστικές επιλογές του κοινού το «θεματικό μυθιστόρημα». Με τον όρο περιγράφω ένα υβρίδιο στο οποίο ένας υποτυπώδης μύθος χρησιμοποιείται ως προκάλυμμα για να μεταφερθούν εγκυκλοπαιδικές ή πραγματολογικές πληροφορίες ενός πεδίου του επιστητού: μαθηματικά, φιλοσοφία, φυσική, μαγειρική, θεωρίες συνωμοσίας, ιστορία, κ.ο.κ.
Το ερώτημά μου είναι: αν ο αναγνώστης πράγματι ενδιαφέρεται για το συγκεκριμένο πεδίο το οποίο το μυθιστόρημα διαπραγματεύεται, γιατί να μην ανατρέξει στις πρωτογενείς πηγές, σίγουρα πιο αξιόπιστες, και από τις οποίες, είναι βέβαιο πως θα αποκτήσει εγκυρότερη γνώση από τις φευγαλέες πληροφορίες που του δίνει ο μυθιστοριογράφος; Θα μορφωθεί ο αναγνώστης του «θεματικού μυθιστορήματος» για τη θεματική αυτήν στην οποία είναι αφιερωμένο το μυθιστόρημα;
Κατηγορηματικά όχι. Κατ’ αρχάς, διαβάζει ένα «μυθιστόρημα», και δεν μπαίνει καν άλλωστε στον κόπο ο συγγραφέας να τον πληροφορήσει ποια στοιχεία είναι πραγματολογικά ελεγμένα και ποια τα έχει μπολιάσει στην αφήγηση για να κάνει πιο εύπεπτο ή συναρπαστικό το μυθιστόρημα.
Αν, λοιπόν, το «θεματικό μυθιστόρημα» συνιστά καινοτομία, εγώ το θεωρώ «σημείο των καιρών» σε μια εποχή ευκολίας. Κι είναι ειρωνικό τουλάχιστον, το γεγονός ότι σήμερα που η πληροφόρηση είναι κυριολεκτικά «ένα κλικ μακριά» και η γνώση, η παγκόσμια παρακαταθήκη της είναι διαθέσιμη στο Διαδίκτυο, οι άνθρωποι να περιμένουν από τον Νταν Μπράουν για να ενημερωθούν για τους Αμερικανούς μασόνους, τον τάδε για να μάθουν για τη δράση του Ρόμελ, τον δείνα για να σταχυολογήσουν ψίχουλα από την ιστορία των μαθηματικών, τον χ για να αποκτήσουν ένα κίβδηλο υπόβαθρο πάνω στην ιστορία της φιλοσοφίας και ούτω καθεξής.
Πιστεύω πως δεν έχουμε ανάγκη από πραγματολογικές πληροφορίες σε μυθιστορηματικό πακέτο- αντιθέτως, απαιτούνται επειγόντως νέες απόπειρες κατανόησης του σύγχρονου κόσμου, αν αναλογιστεί κανείς πόσο πολύπλοκη και εκρηκτική είναι η συγκυρία στην οποία βρίσκεται ο κόσμος, αλλά και η χώρα μας.
Σ’ αυτό το πεδίο, φιλοδοξώ να συνεισφέρω.

Advertisements

2 thoughts on “Κριτική του «θεματικού μυθιστορήματος» (4)

  1. Νίκο το τελευταίο σου κείμενο για τη θεματική λογοτεχνία θίγει ένα φλέγον θέμα. Με το μανδύα ενός δήθεν ιστορικού μυθιστορήματος μας σερβίρονται οι πλέον άτεχνες κατασκευές και πληκτικές αφηγήσεις, στο όριο της παραλογοτεχνίας. Τώρα γιατί τόσοι αναγνώστες προτιμούν να διαβάζουν αυτά τα χλιαρά αφηγήματα αντί να πάρουν ένα βιβλίο ιστορίας ή ψυχανάλυσης, νομίζω πως είναι ένα από τα ερωτήματα που δεν είμαι σε θέση να απαντήσω.
    Οκνηρία; Ίσως. Ή η άρνηση της απόλαυσης. Η ψευδαίσθηση πως είναι διπλά κερδισμένοι. Πέρα από την ιστορία μαθαίνουν και Ιστορία.
    Άλλο ένα φαινόμενο των καιρών…

  2. Αργυρώ, συμφωνώ, και σε ευχαριστώ για το σχόλιό σου: και δεν αφορά μόνο το ιστορικό μυθιστόρημα – κατά τη γνώμη μου – αλλά και διάφορα πολυσέλιδα μυθιστορήματα που εντάσσονται σε κάποια θεματική: «μαθηματικό» μυθιστόρημα, «φιλοσοφικό» μυθιστόρημα, «συνωμοσιολογικό» μυθιστόρημα…
    Η γνώση του συγγραφέα για τον Κόσμο πρέπει να γίνει βίωμα και να περνάει μέσα από την πλοκή με την επεξεργασία της φαντασίας του, όχι να παρατίθενται πληροφορίες, να ζωντανεύουν ιστορικά πρόσωπα και να εκφράζονται κλεμμένες σοφιστείες.
    Η απάντηση νομίζω γιατί τα προτιμά το κοινό είναι αυτή που είπα: μια εποχή ευκολίας και σύγχισης.
    Νίκος Βλαντής

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: