Χωρίζουν οι δρόμοι: εγκώμιο φαντασίας (7)

Φίλοι,
Οι δύο εβδομάδες που σας έκανα παρέα εδώ πέρα εξανεμίστηκαν. Χωρίζουν οι δρόμοι μας, λοιπόν. Εγώ θα κρατήσω εφεξής τις σκέψεις μου για τον εαυτό μου, εσείς θα ακολουθήσετε τη σκέψη ενός άλλου συγγραφέα.
Σας ευχαριστώ που με παρακολουθήσατε. Στην αρχή, είχα την εντύπωση πως κανείς δεν θα διάβαζε τι γράφω εδώ πέρα (ουδέποτε είχα μπλογκ ούτε υπήρξα συστηματικός αναγνώστης κανενός, έτσι ανέκαθεν αναρωτιόμουν ποιοι τα διαβάζουν, και το κυριότερο πότε προλαβαίνουν. Βέβαια, το ίδιο άλυτο πρόβλημα έχω και με την τηλεθέαση, οπότε παραβλέψτε το). Ωστόσο, λίγες ημέρες αφότου άρχισα, ένας φίλος μου συγγραφέας μου είπε πως διάβασε το κείμενό μου για τον Τζόις. Μετά, δέχτηκα και άλλα σχόλια, δημόσια ή μη. Ευχαριστώ λοιπόν, όσους διάβασαν τα κείμενά μου.
Κλείνω με ένα σύντομο σχόλιο, έναν προβληματισμό που μου γεννήθηκε διαβάζοντας μια είδηση από τη Γερμανία στο τελευταίο τεύχος του «Διαβάζω». Μια δεκαεπτάχρονη Βερολινέζα (Χελένε Χέγκεμαν) γοήτευσε τους κριτικούς μέσω μυθιστορήματος οιονεί αυτοβιογραφικού (τίτλος «Axolotl roadkill»), περιγράφοντας βίον έκλυτο: ζώντας στο Μίτε του Βερολίνου, συζώντας με τα αδέλφια της, δεν σύχναζε στο σχολείο αλλά σε ύποπτα κλαμπ, κάνοντας σεξ, παίρνοντας ναρκωτικά κ.τ.λ. Το βιβλίο (γράφτηκε στα δεκάξι της) καταξιώθηκε ως λογοτεχνία, έως που αποκαλύφθηκε (από μπλόγκερ καλή ώρα) πως μεγάλο μέρος του ήταν αντιγραμμένο από κάποιο μπλογκ-μυθιστόρημα, ενώ στη συνέχεια εντοπίστηκαν κι άλλα μέρη του αντεγραμμένα από διάφορες πηγές. Η συγγραφέας απάντησε στις κατηγορίες με κυνικό στόμφο διαμετρήματος Βολταίρου: «Πρωτοτυπία δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνο αλήθεια».
Τι μήνυμα μεταφέρει η είδηση για τα λογοτεχνικά δρώμενα στη Γερμανία;
Θα ’θελα να θάψω τους Γερμανούς, αλλά δεν είναι μόνο γερμανικό το φαινόμενο. Η «λογοτεχνία του περιθωρίου», ό,τι κι αν σημαίνει ο όρος, καταξιώθηκε τις πρόσφατες δεκαετίες ως δείγμα κοινωνικού προβληματισμού. Ο Χιούμπερτ Σέλμπι Τζούνιορ –μαύρος, πρώην τζάνκυ, αυτοβιογραφούμενος βλ. «Ρέκβιεμ για ένα όνειρο»– για παράδειγμα: ταλάνισε την Αμερική τη δεκαετία του ’60, σε σημείο να χαρακτηριστεί «ο νέος Ντοστογιέφσκι». [Αλήθεια τι απέγινε;]
Τα ίδια ισχύουν για τον Τσαρλς Μπουκόφσκι, που καταξιώθηκε στην Ευρώπη (ώς πότε ο κάθε παλπ αμφισβητίας της Αμερικής ερχόμενος από την Αμερική θα καταξιώνεται στην Ευρώπη; Μήπως πρόκειται για «αποικιοκρατικό φαινόμενο»;). Στη συνέχεια, τη σκυτάλη του «καταραμένου» πήρε ο Ίρβιν Ουέλς, προκαλώντας (πάλι καλά) βραχύβιο αντίκτυπο.
Σήμερα, έχουμε φτάσει πια στο «ιμιτασιόν» περιθώριο: άνθρωποι που έχουν σπίτι και σταθερή δουλειά, γράφουν «οριακή πρόζα» για ανθρώπους του περιθωρίου. Κατά κανόνα καταξιώνονται.
Κάπως έτσι φτάνουμε στη δεκαεπτάχρονη που, απ’ ό,τι φαίνεται, όχι μόνο δεν έζησε τις «συγκλονιστικές» σκηνές που περιγράφει, αλλά τις αντέγραψε κιόλας.
Ώς πού θα φτάσει το φαινόμενο;
Η κοινωνική ηθογραφία σε μια εποχή αήθη δεν εμπνέει παρηγοριά ούτε ελπιδοφόρα προοπτική.
Πρέπει να στραφούμε (ξανά) στη φαντασία. Δεν εννοώ σώνει και καλά τη δεισιδαιμονική φαντασία περί μάγων, βρικολάκων, λυκανθρώπων και λοιπών δεινών.
Εννοώ τη φαντασία που εμπνέεται από τον Ρομαντισμό και την Ουτοπία, η οποία είναι ικανή να εμπνεύσει νέες αξίες, να προδιαγράψει το ξεπέρασμα της σημερινής συνθήκης, την ελπίδα για την επανάκτηση της ομορφιάς, της ομορφιάς ως κατακτημένης αθωότητας. Φτάνει πια με τα έργα που μιλούν για την κοινωνική σήψη, από την ίδια είναι πιθανό να πάσχουν οι –αυτοβιογραφούμενοι ή όχι– δημιουργοί τους.
Είθε να επανακτήσουμε τη σύνδεση με τη ρομαντική κληρονομιά των αιώνων, εξερευνώντας έναν νέο ανθρωπισμό!
Καλή συνέχεια σε όλους σας.

Advertisements

One thought on “Χωρίζουν οι δρόμοι: εγκώμιο φαντασίας (7)

  1. Στην πραγματικότητα που ζω, όποιες προσπάθειες καταγραφής του ανθρωπισμού, καταντάει περιθωριακό στοιχείο, ονομάζεται μάλιστα – διδακτικό – χριστιανικό κ.λ.π.. ταμπέλες για να κρύψουμε δηλαδή, την όποια ανθρωπιά μας έχει μείνει..
    Είθε, προσυπογράφω και εγώ ταπεινά..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: