Ο Αδύνατος κύριος Ντας

Δεν θα ισχυριστώ ότι ο Ντάσιελ Χάμετ είναι από τους ξεχασμένους συγγραφείς της αστυνομικής λογοτεχνίας. Όλοι αναγνωρίζουν ότι ο Ντας, όπως τον φώναζαν οι φίλοι του, ήταν ο πατέρας του «σκληρού» αστυνομικού μυθιστορήματος, μια μυθική φιγούρα συγγραφέα που είχε ζήσει από πρώτο χέρι αυτά που έγραφε. Εκεί όπου θα διαφωνήσω με την πλειοψηφία είναι η άποψη ότι το πέμπτο και τελευταίο του μυθιστόρημα, ο Αδύνατος Άνδρας, ήταν «αδιάφορο και αποτυχημένο».

Ο Χάμετ έγραψε τον Αδύνατο Άνδρα το 1934, δημιουργώντας δύο καινούργιους ήρωες: τον Νικ και τη Νόρα Τσαρλς. Αυτός ήταν έλληνας μετανάστης και πρώην ντετέκτιβ από τη Νέα Υόρκη, εκείνη μια νεαρή, όμορφη και ετοιμόλογη εκατομμυριούχος από το Σαν Φρανσίσκο. (Λέγεται ότι το ζευγάρι των ηρώων βασιζόταν στον ίδιο τον Χάμετ και τη σύντροφό του, τη θεατρική συγγραφέα Λίλιαν Χέλμαν). Το ντουέτο συμπλήρωνε ένα σκυλάκι σνάουζερ, που το φώναζαν Άστα. Η ιστορία διαδραματίζεται την εποχή της Ποτοαπαγόρευσης στη Νέα Υόρκη, όπου ο Νικ και η Νόρα έχουν πάει για να περάσουν τις γιορτές των Χριστουγέννων. Ο Νικ, ο οποίος μοιάζει σαν μια πιο μπλαζέ και γερασμένη μετεξέλιξη του Κοντινένταλ Όπ, μπλέκεται στην υπόθεση σχεδόν με το ζόρι, διότι μεταξύ μας, έχει πολύ καλύτερα πράγματα να κάνει. Αναλαμβάνει να εξιχνιάσει την εξαφάνιση ενός παλιού του φίλου, του Αδύνατου Άνδρα του τίτλου, χωρίς να αφήσει το ποτήρι με το ουίσκι από το χέρι του.

Στο βιβλίο, το οποίο έκανε ταινία ο Γ.Σ. ΒανΝτάικ, με τον Γουίλιαμ Πάουελ και τη Μύρνα Λόι στους ρόλους των πρωταγωνιστών, ανακαλύπτουμε έναν άλλο Χάμετ. Οι διάλογοι αστράφτουν από ειρωνεία και αυτοσαρκασμό, και θυμίζουν τις screwball κωμωδίες της εποχής. Ο Νικ Τσαρλς βρίσκεται στον αντίποδα του ντετέκτιβ που δημιούργησε ο ίδιος ο Χάμετ` είναι ένας τύπος χαριτωμένος και ανέμελος, που δεν διστάζει να παραδεχτεί ότι παράτησε τη δουλειά του για να ξεκοκαλίσει την περιουσία της γυναίκας του. Μέσα σε 210 σελίδες, ο Ντας καταφέρνει να διαλύσει αμέτρητα κοινωνικά και λογοτεχνικά κλισέ. Με δεδομένη την αυστηρή πουριτανική ηθική της αμερικάνικης κοινωνίας τη δεκαετία του ΄30, ήταν πρωτάκουστο ο βασικός ήρωας να είναι εμφανώς αλκοολικός και να το απολαμβάνει. Η Νόρα ήταν σαφώς πιο έξυπνη και διορατική από το σύζυγό της. Το ζευγάρι δεν είχε παιδιά και δεν έδειχνε διάθεση να αποκτήσει. Ο Νικ και η Νόρα έμοιαζαν εξίσου άνετοι στα κοσμικά σαλόνια, όσο και στα παράνομα μπαρ, και οι παρέες τους περιλάμβαναν πλούσιες κληρονόμους, μπάτσους πρώην συνεργάτες του Νικ και μικροκακοποιούς. Φαίνεται ότι ο Χάμετ που αδιαφορούσε για τις συμβάσεις του αμερικάνικου ονείρου – επαγγελματική επιτυχία, κοινωνική ευπρέπεια, υποταγή στην παραδοσιακή οικογένεια – έδωσε όλα αυτά τα χαρακτηριστικά στον ήρωα του, αφήνοντας συγχρόνως αιχμές για τις επιλογές του. Ο Νικ λέει κάποια στιγμή: «Μελετάω για να γίνω ηλίθιος. Σε τρία μαθήματα ακόμα θα πάρω πτυχίο».

Ένα άλλο δείγμα της αδιαφορίας του Χάμετ για τη χολιγουντιανή ηθική και τον Κώδικα Χέιζ, είναι η φράση του Νικ Τσαρλς με την οποία κλείνει το βιβλίο: «Ένας φόνος δεν καταστρέφει τη ζωή κανενός παρά μόνο του δολοφονημένου – και καμιά φορά του δολοφόνου». Κι αυτό, μια δεκαπενταετία πριν αρχίσει αν εκδίδει η Πατρίσια Χάισμιθ.

Η κινηματογραφική μεταφορά του Αδύνατου Άνδρα είχε τόσο μεγάλη επιτυχία, ώστε γυρίστηκαν άλλες πέντε ταινίες και στη συνέχεια έγινε τηλεοπτικό σήριαλ. Τα επόμενα σενάρια δεν ήταν του Χάμετ, έτσι το Χόλυγουντ φρόντισε να προσθέσει στο ζευγάρι των ηρώων ένα γιο, πεθερικά κλπ. Εντούτοις, η πρώτη ταινία είναι αξεπέραστη, με τους ξεκαρδιστικούς και σπιρτόζικους διαλόγους της και ένα αστραφτερό ζευγάρι ηθοποιών στους ρόλους του Νικ και της Νόρα.

(Για μια ιδέα της ατμόσφαιρας: http://www.youtube.com/watch?v=cd12YhgTatw )

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: