Οι κυρίες γράφουν νουάρ: Βέρα Κάσπαρι

Ο κόσμος του κλασικού αστυνομικού μυθιστορήματος ήταν ανδροκρατούμενος και ανδροκρατικός: οι γυναίκες σ’ αυτόν έπαιζαν το ρόλο της μοιραίας κι επικίνδυνης βαμπ, του αθώου θύματος ή της σοβαρής διοπτροφόρου δακτυλογράφου-βοηθού του σκληρού ντετέκτιβ. Εντούτοις, όπως συμβαίνει πάντοτε με τις γενικεύσεις, η αλήθεια είναι πιο σύνθετη. Μπορεί σήμερα να φανταζόμαστε τους συγγραφείς του είδους ως μια παρέα από βασανισμένους  ψυχολογικά, αλκοολικούς άνδρες, τα γεγονότα όμως διαψεύδουν αυτή την εικόνα. Απόδειξη νούμερο ένα: η Βέρα Κάσπαρι.

Η Βέρα Κάσπαρι, μια ταλαντούχα εβραιοπούλα από το Σικάγο, ξεκίνησε από τη διαφήμιση, για να ασχοληθεί αποκλειστικά με το γράψιμο από τα μέσα της δεκαετίας του ’30. Η ίδια δεν δεχόταν τον τίτλο της συγγραφέως «αστυνομικών, νουάρ ή μυστηρίου»,  τα έργα της όμως την διαψεύδουν. Για παράδειγμα, η Λώρα, το πιο γνωστό μυθιστόρημά της, το οποίο μετέφερε αριστοτεχνικά στο σινεμά ο Ότο Πρέμινγκερ, με την Τζην Τίρνεϊ στον ομώνυμο ρόλο. Η Λώρα, (αρχικός τίτλος, Καλέστε Πάλι τη Λώρα ), δημοσιεύτηκε αρχικά σε επτά συνέχειες στο σοβαρό περιοδικό Κόλιερς, το φθινόπωρο του 1942. Την επόμενη χρονιά, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Houghton Mifflin, και η εμπορική επιτυχία του έκανε την 20th Century Fox να σπεύσει να αγοράσει τα κινηματογραφικά δικαιώματα.

Στη Λώρα, η οποία κυκλοφόρησε ξανά στις αρχές της νέας χιλιετίας ως «χαμένο κλασικό αριστούργημα», η πλοκή συντίθεται από τις πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις τριών ανδρών. Όλες οι περιγραφές συγκλίνουν σ’ ένα περιστατικό: τη δολοφονία της Λώρας, μιας όμορφης κι επιτυχημένης διαφημίστριας, στην είσοδο του σπιτιού της. Ο δολοφόνος την έχει πυροβολήσει με καραμπίνα στο πρόσωπο, το οποίο έχει καταστραφεί εντελώς. Ο αστυνομικός που αναλαμβάνει την υπόθεση, ανακρίνει τους δύο πιο κοντινούς της ανθρώπους: τον αρραβωνιαστικό της και τον πρώην εραστή της. Σταδιακά, ο πεζός και σκληροτράχηλος αστυνομικός νιώθει να ερωτεύεται την εικόνα της νεκρής Λώρας, ώσπου, εντελώς ξαφνικά, η Λώρα εμφανίζεται ζωντανή. Τότε πια, από θύμα γίνεται ύποπτη για φόνο. Πού βρίσκεται η αλήθεια πίσω απ’ όλες αυτές τις αντιφατικές αφηγήσεις;

Οι ηρωίδες της Κάσπαρι, ξεφεύγοντας εντελώς από τα στερεότυπα της εποχής, είχαν σύνθετη ψυχολογικά προσωπικότητα, και η συγγραφέας αναζητούσε κυρίως τα ψυχολογικά και κοινωνικά αίτια που ωθούν τους δολοφόνους στο έγκλημα. Η επιμονή της στα κοινωνικά αίτια είχε σχέση με την πολιτική της στράτευση: η Κάσπαρι ήταν για κάποιο διάστημα μέλος του αμερικανικού κομουνιστικού κόμματος, όπως η πλειοψηφία των αμερικανών διανοουμένων τις παραμονές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, και βρέθηκε στη «γκρίζα λίστα» την εποχή του Μακαρθισμού. Και οι ιστορικοί του φεμινισμού αναγνωρίζουν στην Κάσπαρι μια συγγραφέα πρωτοπόρα για την εποχή της: οι ηρωίδες της ήταν εργαζόμενες γυναίκες με οικονομική ανεξαρτησία κι έντονη προσωπικότητα.

Τα πιο γνωστά βιβλία της Κάσπαρι που έγιναν κινηματογραφικές ταινίες είναι, εκτός της Λώρας, η Μπεντέλια και η Μπλε Γαρδένια. Ο Στάθης Βαλούκος, στο βιβλίο του Το Φιλμ Νουάρ, γράφει για τη Λώρα: «Ένα φιλμ νουάρ πάνω στο μοτίβο των κατοπτρικών ειδώλων, που παρουσιάζει έναν κόσμο όπου ο καθένας έχει κάτι να φοβηθεί, και είναι μπλεγμένος σε κάτι. Μοχλός της μυθοπλασίας είναι ο πόθος…. Πολυσήμαντη στις φροϋδικές σηματοδοτήσεις της, η ταινία είναι υποδειγματική στο είδος της…»

(Το τρέιλερ της ταινίας:  http://www.youtube.com/watch?v=u6f8jRplej8 )

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: