…Και ο Γουίλιαμ Ράιλι Μπερνέτ έπλασε τον συμπαθητικό γκάγκστερ

Ο Γουίλιαμ Ράιλι Μπερνέτ ανήκει στην πρώτη γενιά συγγραφέων που ασχολήθηκαν με το «σκληρό» αστυνομικό μυθιστόρημα. Είναι ο δημιουργός του «γκανγκστερικού» είδους. Οι κριτικοί τον αναγνωρίζουν σαν ένα από τους σημαντικότερους συγγραφείς της εποχής του, παρότι έχει τυποποιηθεί ως εκπρόσωπος του pulp fiction. Ήταν ο πρώτος που έριξε μια διεισδυτική ματιά στον υπόκοσμο και ασχολήθηκε με τις λεπτομέρειες της ζωής των παρανόμων. Ενώ οι άλλοι κλασικοί του είδους εστίαζαν στους εκπροσώπους του νόμου, ιδιωτικούς ντετέκτιβ και αστυνομικούς, ο Μπερνέτ σχεδίασε ένα αληθοφανές πορτρέτο των μικροκακοποιών και των νονών της Μαφίας, πάνω στο οποίο στηρίχτηκε όλη η μεταγενέστερη σχετική φιλολογία.

Ο Μπερνέτ ξεκίνησε μιμούμενος τον ευρωπαϊκό νατουραλισμό, χωρίς επιτυχία. Όταν μετακόμισε στο Σικάγο και έπιασε δουλειά ως νυχτερινός ρεσεψιονίστας σ’ ένα άθλιο ξενοδοχείο, έκανε τη γνωριμία όλων των χαρακτήρων που συναντούμε στα βιβλία του. Επηρεασμένος από τη δράση του Αλ Καπόνε στο Σικάγο, το 1929 έγραψε τον Μικρό Καίσαρα, και δύο χρόνια αργότερα, τον Σημαδεμένο. Και τα δύο βιβλία αγοράστηκαν από το Χόλυγουντ, και ο Μπερνέτ προσλήφθηκε ως σεναριογράφος, πράγμα που του έδωσε την οικονομική ελευθερία να γράφει απερίσπαστος. Ίσως λόγω της αγροτικής του καταγωγής (ήταν γεννημένος στο Οχάιο), ο Μπερνέτ πρόσθεσε στη μυθολογία του νουάρ ένα νέο στοιχείο: τη λαχτάρα των ηρώων του να επιστρέψουν την αθωότητα των μικρών πόλεων και των απέραντων λιβαδιών. Έδωσε έτσι μια άλλη διάσταση στην ψυχολογία των «κακών», που τους έκανε πιο ανθρώπινους και πιο συμπαθείς στο αναγνωστικό κοινό.

Αν και στη μνήμη των περισσότερων έχει ταυτιστεί με τον Μικρό Καίσαρα, το πιο συναρπαστικό βιβλίο του κατά τη γνώμη μου είναι η Ζούγκλα της Ασφάλτου . Κυκλοφόρησε το 1949 και την επόμενη χρονιά μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Τζων Χιούστον. Εδώ διαβάζουμε για πρώτη φορά ένα κλασικό θέμα της αστυνομικής φιλολογίας: τη σχολαστική διοργάνωση μιας μεγάλης κλοπής κοσμημάτων. Τη χρηματοδότηση της ληστείας αναλαμβάνει ένας διεφθαρμένος δικηγόρος, ο οποίος σκοπεύει να καρφώσει τους ημι-επαγγελματίες συνεργάτες τους για να καρπωθεί όλη τη λεία. Η ληστεία στέφεται με επιτυχία, στη συνέχεια όμως όλα πηγαίνουν στραβά. Μόλις τα πράγματα αρχίζουν να δυσκολεύουν, οι ληστές στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου. Η αστυνομία εντοπίζει τα μέλη της συμμορίας, και τότε άλλος αυτοκτονεί, άλλος συλλαμβάνεται κι ο μοναδικός που ξεφεύγει, σοβαρά τραυματισμένος, κάνει μια απελπισμένη προσπάθεια να επιστρέψει στο Κεντάκι, την πατρίδα του. Σαν χαρακτηριστικός ήρωας του Μπερνέτ, πεθαίνει μόνος, καταδικασμένος εξ αρχής από μια ανελέητη μοίρα.

Η Ζούγκλα της Ασφάλτου ήταν ο πρώτος τόμος της Τριλογίας της Πόλης, στην οποία ο συγγραφέας περιγράφει με ρεαλισμό τα τρία στάδια της πλήρους διαφθοράς μιας πόλης. Οι δύο άλλοι τόμοι ήταν το Μικροί Άνθρωποι, Μεγάλος Κόσμος και ο Δρόμος της Ματαιοδοξίας. Στην τριλογία αυτή, ο Μπερνέτ τελειοποίησε το ύφος του: κοφτοί διάλογοι, γλώσσα του δρόμου, αργκό των κακοποιών. Το ιδιαίτερο ταλέντο του στους διαλόγους φαίνεται και στο σενάριο της θρυλικής ταινίας Η Μεγάλη Απόδραση (1963).

Αναφερόμενος στη μεταφορά του βιβλίου στο σινεμά, ο κριτικός των New York Times έγραφε: «…το μόνο που μπορώ να της προσάψω είναι ότι σε κάνει να ταυτίζεσαι με τους εκπροσώπους του υποκόσμου». Στην ταινία έπαιζαν πολλοί εξαιρετικοί ηθοποιοί, ξεχασμένοι σήμερα, όπως ο Στέρλινγκ Χέιντεν, ενώ έκανε μια μικρή αλλά εντυπωσιακή εμφάνιση η Μέριλιν Μονρόε.

(Το τρέιλερ της ταινίας: http://www.youtube.com/watch?v=fK5VDeay_kw )

(Υ.Γ. Όλα τα βιβλία στα οποία έχω αναφερθεί ως τώρα, έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά εκτός από το Σ’ Έναν Έρημο Τόπο, της Ντόροθι Μπ. Χιουζ)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: